Wie was deze man, die een goede opleiding genoten had en leefde in een roerige tijd? Er woedde een hevige strijd tussen de pausen en met name de Duitse keizers over wie het recht had de bisschoppen te benoemen. Deze periode staat wel bekend als die van de Investituurstrijd, met als hoogte- of dieptepunt de gang naar Canossa van keizer Hendrik IV in 1077. Het getouwtrek tussen kerk en keizer eindigde pas in 1122 met het Concordaat van Worms, hoewel Frederik I (Barbarossa) vele jaren later opnieuw in conflict kwam met de paus.

In deze troebelingen had Tanchelm een missie te vervullen: optreden tegen priesters die het niet zo nauw namen met geld of seks. Hun positie was niet zelden gekocht (simonie) en gehuwde priesters waren geen zeldzaamheid (nicolaïsme). In zijn preken moet Tanchelm eenvoudige gelovigen hebben opgeroepen hun offergaven achterwege te laten en niet ter communie te gaan bij deze in zijn ogen valse profeten. Hij kwam hierdoor in botsing met de kerk, die haar positie ondermijnd zag - en vooral: haar inkomsten zag teruglopen.
Bovendien heeft Tanchelm op een missie naar Rome bij de paus gepleit om gebied dat toebehoorde aan het bisdom Utrecht, tijdelijk onder de hoede van de bisschop van Terwaan te stellen. Niet alleen predikte hij er maar bovendien wilde hij dat gebied ook nog afnemen van de Utrechtse kerk; een dubbele aanval die niet ongestraft kon blijven!

In een lange brief van de Utrechtse kerk aan aartsbisschop Frederik van Keulen - tot welk aartsbisom Utrecht behoorde - worden Tanchelm en zijn aanhangers van ketterij beschuldigd. Het is deze brief, te dateren tussen 1112 en 1114, die de belangrijkste bron is over Tanchelm. Was hij inderdaad een ketter, zoals zijn tegenstanders beweerden, of achteraf gezien juist een hervormer? Of wellicht een beetje van beide? In elk geval vormde hij een grote bedreiging voor de kerk, want Norbertus, stichter van de orde der premonstratenzers (norbertijnen), moest er aan te pas komen om de leer van Tanchelm na diens dood te kunnen bestrijden.

Ketterverbranding.